فرآیند بودجه ریزی در ایران

فرآیند بودجه ریزی در ایران

فرآیند بودجه ریزی در ایران

بودجه سندی است شامل پیش بینی درآمدها و هزینه های عمومی طی یک سال که با قدرت اجرایی مشخص و عملیات معین در جهت رسیدن به اهداف تعیین شده تنظیم می شود. در حقیقت بودجه دولت مهم ترین و اساسی ترین سند در دستگاه مالی و اداری کشور است. بعضی اهداف از کارکردهای بودجه عبارتند از: ارزیابی اهداف، هماهنگ ساختن نظریات، کسب مجوز قانونی برای دولت، ارتباط فعالیت های دولتی و غیردولتی و … است. در این پست مراحل انجام بودجه یا سیکل بودجه یا دوره بودجه برای همه مردم مخصوصاً دانشجویان مدیریت دولتی، حسابداری و … بیان می کنیم .

بودجه از آغاز تا انجام (مراحل، فرآیند و سیکل بودجه ریزی در ایران)

۱- مرحله تهیه و تنظیم و پیشنهاد بودجه
۲- مرحله تصویب بودجه
۳- مرحله اجرای بودجه
۴- مرحله نظارت بر بودجه

۱-مرحله تهیه و تنظیم و پیشنهاد بودجه

به موجب اصل پنجاه و دوم قانون اساسی بودجه سالانه کل کشور توسط دولت تهیه می شود و برای رسیدگی و تصویب به مجلس شورای اسلامی تصویب می گردد. در این مرحله شورای اقتصاد و هدفها و سیاستهای کلی دولت در تنظیم بودجه سالانه را تهیه و رئیس جمهور از طریق بخشنامه بودجه به کلیه دستگاههای دولتی ابلاغ می کند .
دستگاههای دولتی بودجه یک سال آینده خود را در قالب اهداف و خط مشی تعیین شده و با رعایت بخشنامه بودجه تنظیم و پیشنهاد می کنند .
سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور بودجه دستگاههای دولتی را پس از انجام تعدیل لازم در لایحه بودجه کل کشور منظور و برای بررسی به شورای اقتصاد و هیات وزیران تسلیم می نماید . تعریف لایحه بودجه عبارتست از : متن پیشنهادی بودجه را که توسط سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور تدوین و و پس از تصویب هیأت دولت به مجلس تقدیم می شود لایحه بودجه نام دارد. هیات وزیران لایحه بودجه دستگاههای دولتی را پس از تایید در مهلت قانونی به مجلس شورای اسلامی تقدیم می نماید . رئیس جمهور هنگام تقدیم بودجه , ضمن ارائه گزارش مشروحی رئوس برنامه های دولت را به اطلاع نمایندگان مردم می رساند . بدیهی است انجام این مرحله بر عهده قوه مجریه است.

۲-مرحله تصویب بودجه
طبق اصل پنجاه و دوم قانون اساسی، تصویب بودجه ی سالانه کشور از وظایف مجلس شورای اسلامی است. در این مرحله قوه مقننه رسیدگی بودجه عمومی را که حاوی برنامه ها , طرحها و فعالیتهای قوه مجریه در سال آتی است به عهده می گیرد. لایحه بودجه در کمیسیون های مختلف مجلس بررسی می شود و(کمیسیون تلفیق اصلی) مسئولیت رسیدگی نهائی را بر عهده می گیرد.
در این مرحله هدف , تصویب اعداد و ارقام نیست, بلکه بررسی سیاستها و برنامه های دولت و توجیهات اقتصادی, اجتماعی, و… این برنامه ها و سیاستها است که در اعداد و ارقام تجلی یافته است .

۳- مرحله اجرای بودجه
پس از به تصویب رسیدن لایحه بودجه در مجلس شورای اسلامی، این لایحه قانون بودجه تبدیل می شود که در تمامی دستگاه های دولتی لازم الاجرا است.  اجرای بودجه شامل کلیه مراحلی می شود که برای وصول در آمدها و سایر منابع تامین اعتبار از یک طرف و مصرف اعتبارات پیش بینی شده و مصوب از طرف دیگر طی می گردد. بدین ترتیب اجرای بودجه, شامل تحقق ارقام پیش بینی شده و به عبارت دیگر, وصول درآمدها و پرداخت هزینه ها برای نیل به اهداف معین طبق قوانین و مقررات مربوط است .
مرحله اجرای بودجه خود دارای مراحل فرعی دیگری است, بدین ترتیب که پس از ابلاغ بودجه, دستگاه های دولتی موظفند برای مصرف اعتبارات مصوب, موافقتنامه ای تنظیم و با سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور مبادله نمایند و پس از تخصیص اعتبارات مصوب طی مراحل هفت گانه ای که شرح آنها خواهد آمد آن را به مصرف برسانند .

۴- مرحله کنترل و نظارت بودجه
در تمامی کشورهای جهان مجلس نمایندگان که تصویب کننده بودجه است نظارت کننده بودجه نیز است. در ایران نیز ممجلس شورای اسلامی نظارت کننده بودجه است که این کار را از طریق دیوان محاسبات (اعضای دیوان محاسبات به موجب اصل پنجاه و چهارم و پنجاه و پنجم قانون اساسی توسط مجلس نمایندگان انتخاب می شود.) نظارت بودجه از جهت صحت عملیات اجرایی و انطباق آن با هدفها و برنامه ها نقش مهمی دارد . بودجه ماموریتی است که قوه مقننه به دولت محول وی کند و باید به نحوی از درستی انجام این ماموریت آگاهی یابد.
نظارتی که مجلس ابتدا از طریق دیوان محاسبات به طور مستقیم و سپس با رسیدگی به گزارش تفریغ بودجه به صورت مستقیم انجام می دهد در پی این است که هم نظارت قضائی و هم نظارت پارلمانی محقق شود. از طرف دیگر دستگاه دولت نیز به سبب وسعت فراوانی که دارد باید اطمینان یابد که آنچه اعضا در درون این دستگاه انجام می دهند در جهت هدفهای برنامه است, این نیاز نیز لزوم نظارت اداری و عملیاتی دولت بر خود و کارشناس را مطرح می سازد.

منابع : کتاب کلیات اقتصاد سال دوم دبیرستان رشته حسابداری و علوم انسانی

حسابداری و حسابرسی دولتی دکتر اسفندیار ملکیان

نویسنده : ابوالحسن شاهمردانی فیروزجاه

برای دانلود پروژه های آماده اکسل و اکسس، افته خاص و مطالب کمیاب و مقالات ترجمه شده رشته حسابداری کلیک کنید .

مشخصات

دانـــــلود

    • 276 بازدید

    برچسب ها

    مطالب پیشنهادی ما

    دیدگاه های شما

    پاسخ دهید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

    آمار سایت