کامیابی تنها در این است که بتوانی زندگی را به شیوه خودسپری کنی.
اطلاعیه ی سایت

به اطلاع کاربران وب سایت ایرانی دیتا می رساند، سرور های دانلود سایت بر روی سرور های مبین هاست در دیتاسنتر زیر ساخت (داخل کشور) میزبانی می شود.

حسابداری محیط زیست

338486_uoxRClP4

حسابداری محیط زیست

حسابداری زیست محیطی(حسابداری سبز) شامل مجموعه فعالیت‏هایی‏ است که موجب افزایش توان سیستم‏های حسابداری در جهت شناسایی،ثبت و گزارشگری آثار ناشی از تخریب و آلودگی زیست محیطی می‏شود.
حسابداری زیست محیطی مبتنی بر تلفیق زیست محیطی‏ به عنوان یک منبع سرمایه و لحاظ کردن هزینه‏های‏ زیست محیطی به عنوان یکی از هزینه‏ های قابل قبول در فرآیندهای اقتصادی و محاسباتی است.

حسابداری زسیت محیطی یا حسابداری محیط زیست (حسابداری سبز) می تواند یک افته خاص د حسابداری (کیس استادی case studyدر حسابداری) باشد .

برای دریافت اطلاعات بیشتر به ادامه مطلب بروید .

چکیده
در این مقاله حسابداری زیست محیطی(Environmental Accounting)،انواع آن، سودمندی و فرآیند تسهیم هزینه آن مورد بررسی قرار گرفته است.
نتایج این بررسی نشان می‏دهد حسابداری‏ زیست محیطی می‏تواند در شرکت‏های بزرگ و کوچک، صنایع مختلف،بخش‏های تولیدی و یا خدماتی و در مقیاس‏های بزرگ یا کوچک و براساس روشی منظم و سیستماتیک و براساس مبانی مورد نیاز حتی در روش‏های‏ پیشرفته‏ای نظیر هزینه‏یابی بر مبنای فعالیت،مدیریت‏ بر مبنای فعالیت،مدیریت کیفیت جامع و فرآیند مهندسی‏ مجدد به کار گرفته شود.
همچنین،بررسی مزبور نشان می‏دهد امروزه عملکرد زیست محیطی یکی از عوامل خیلی مهم در ارزیابی‏ موفقیت شرکت‏هاست و توجه به فرآیندها و محصولات‏ منطبق با شرایط زیست محیطی،مزایای رقابتی بسیار مهمی‏ برای شرکت‏ها به‏وجود می‏آورد.
واژه‏های کلیدی:حسابداری زیست محیطی،هزینه‏های‏ قانونی،هزینه‏های اختیاری،هزینه‏های اجتماعی.
مقدمه
در عصر حاضر،با توجه به وجود برخی از محدودیت‏های زیست محیطی به‏ویژه در تجارت جهانی و تنگ شدن عرصه رقابت،همگان بر این موضوع توافق دارند که مدیران واحدهای تجاری تحت فشار فزاینده‏ای هستند که‏ نه تنها باید هزینه‏های عملیاتی را کاهش دهند،بلکه باید تاثیرات زیست محیطی حاصل از فعالیت‏های عملیاتی خود را نیز به حداقل برسانند.این اعمال فشار از طرف گروه‏هایی‏ نظیر سهامداران،دولت،رسانه‏های گروهی، مصرف‏کنندگان،سرمایه‏گذاران و دیگر سازمان‏ها اعمال‏ می‏شود.
شرکت‏ها برای کاهش تاثیرات زیست محیطی، فعالیت‏های عملیاتی خود چاره‏ای به جز این ندارند که‏ اطلاعات مربوط به هزینه‏های زیست محیطی را نیز در حساب‏ها و تصمیمات خود وارد کنند.
مطالعات اخیر نشان می‏دهد که با وجود اندازه و اهمیت‏ خیلی زیاد هزینه‏های زیست محیطی،این هزینه‏ها توسط مدیران نادیده گرفته شده‏اند،زیرا اطلاعات ارائه‏شده‏ توسط سیستم حسابداری سنتی در این زمینه،عموما ناقص، غیرقابل فهم و نامربوط بوده است.
حسابداری زیست محیطی،سازمان را به ابزاری مجهز می‏کند که در سیستم حسابداری سنتی تجدیدنظر کرده و آن‏ را به گونه‏ای اصلاح نماید که بتواند اطلاعات مربوط به‏ هزینه‏های زیست محیطی را پردازش و به گونه‏ای مناسب‏ گزارش و در اختیار مدیران قرار دهد.
سیستم حسابداری زیست محیطی،مبتنی بر اندیشه‏ تحول حسابداری کلاسیک و تکمیل آن است.در این راستا، باید هزینه‏های ناشی از آلودگی و رفع آن به عنوان تابعی از تولید یا خدمات محاسبه شود.حسابداری زیست محیطی‏ می‏تواند حلقه ارتباطی بین مدیران زیست محیطی و حسابداران ایجاد و هر دو گروه را تشویق کند که با کار در کنار یکدیگر به سویی حرکت کنند که در آینده،هم عملکرد مالی‏ و هم عملکرد زیست محیطی شرکت بهتر شود.
حسابداری زیست محیطی؟
حسابداری زیست محیطی شامل مجموعه فعالیت‏هایی‏ است که موجب افزایش توان سیستم‏های حسابداری در جهت شناسایی،ثبت و گزارشگری آثار ناشی از تخریب و آلودگی زیست محیطی می‏شود.
حسابداری زیست محیطی مبتنی بر تلفیق زیست محیطی‏ به عنوان یک منبع سرمایه و لحاظ کردن هزینه‏های‏ زیست محیطی به عنوان یکی از هزینه‏های قابل قبول در فرآیندهای اقتصادی و محاسباتی است.
هدف حسابداری زیست محیطی،فراهم آوردن‏ اطلاعاتی است که برای ارزیابی عملکرد،تصمیم‏گیری، کنترل و گزارشگری به مدیران یاری می‏رساند.
حسابداری زیست محیطی بر مفاهیم اقتصادی و زیست محیطی بنا شده و به دلیل عدم استفاده از ارزش‏های‏ مبتنی بر بازار،کاربرد آن مستلزم ایجاد تغییر در فرهنگ‏ است.حسابداری زیست محیطی،بخشی از این تغییرات را در سازمان وسیع‏تر از آن در جامعه ارائه می‏کند و با ارائه‏ شناخت اساسی بیشتر و مشارکت در فعالیت‏های کاری‏ روزانه،به تعیین هدف توسعه مستمر به عنوان رویکردی‏ خاص،کمک می‏کند.(خوش‏طینت،1385)
دلایل سودمندی حسابداری زیست محیطی
شرکت‏های تولیدی و خدماتی،انواع مختلفی از هزینه‏ها را متحمل می‏شوند.هزینه‏های زیست محیطی نیز یکی از این هزینه‏هاست.عملکرد زیست محیطی،یکی از عوامل‏ بسیار مهم در ارزیابی موفقیت شرکت است.هزینه‏ها و عملکرد زیست محیطی شرکت به دلایل زیر،شایسته بذل‏ توجه خاص مدیریت هستند:
بسیاری از هزینه‏های زیست محیطی را می‏توان‏ با استفاده از تصمیم‏گیری‏های تجاری بهتر،سرمایه‏گذاری در فن‏آوری‏های سازگارتر با زیست محیطی(صنایع سبز)و طراحی دوباره فرآیندها و محصولات تولیدی به‏طور قابل‏ ملاحظه‏ای کاهش داد و یا اصلا آنها را حذف کرد.زیرا، برخی از این هزینه‏ها ممکن است هیچ ارزش افزوده برای‏ سیستم و یا محصول ایجاد نکنند.
مدیریت بهتر هزینه‏های زیست محیطی می‏تواند عملکرد زیست محیطی شرکت را نیز بهبود بخشیده و(از طریق کاهش آلودگی و حفظ سلامت عمومی)،مزایای قابل‏ ملاحظه‏ای را برای جامعه به همراه داشته باشد.
درک درست هزینه‏های زیست محیطی و اطلاع از عملکرد زیست محیطی فرآیندها و محصولات تولیدی‏ می‏تواند بهایابی درست و صحیح و همچنین قیمت‏گذاری‏ محصولات را بهبود بخشیده و به شرکت‏ها در طراحی فرآیند و محصولات سازگارتر با زیست محیطی یاری‏ رساند.
ثابت شده است با توجه به فرآیندها و محصولات‏ تولیدی منطبق با شرایط زیست محیطی بهتر،مزایای رقابتی‏ برای محصولات شرکت در میان مشتریان ایجاد می‏کند.
اصطلاح حسابداری زیست محیطی سه معنی مجزا دارد .
حسابداری درآمد ملی
حسابداری درآمد ملی،مقیاسی از اقتصاد کلان است که‏ می‏تواند اطلاعاتی در مورد اندازه،کیفیت و ارزش منابع‏ مصرف‏شده ملت و یا یک قوم،برای هر دو گروه منابع قابل‏ تجدید و غیرقابل تجدید ارائه کند.اصطلاح حسابداری‏ زیست محیطی ممکن است به این زمینه از اقتصاد ملی اشاره‏ داشته باشد.در این زمینه حسابداری زیست محیطی، حسابداری منابع طبیعی نیز نامیده می‏شود.واژه‏ حسابداری منابع طبیعی پس از وارد کردن جنبه‏های‏ زیست محیطی در سیستم حساب‏های ملی مطرح می‏شود.
حسابداری مالی
حسابداری مالی،شرکت را قادر می‏سازد تا گزارش‏های‏ مالی را برای استفاده سرمایه‏گذاران،اعتباردهندگان و دیگر گروه‏ها تهیه کند.شرکت‏ها از طریق گزارش‏های فصلی یا سالانه،اطلاعاتی در مورد وضعیت مالی و عملکرد شرکت‏ برای استفاده عموم ارائه می‏کنند.مبنای تهیه این نوع‏ گزارش‏ها،اصول پذیرفته شده حسابداری (GAAP) است.حسابداری زیست محیطی در این زمینه به برآورد بدهی‏های زیست محیطی و هزینه‏های قابل ملاحظه آن(از نظر مالی)و گزارشگری عمومی آنها اشاره دارد.
حسابداری مدیریت
حسابداری مدیریت،فرآیند شناسایی،گردآوری و تجزیه و تحلیل اطلاعات برای اهداف درون سازمانی است. اطلاعات گردآوری شده در سیستم حسابداری مدیریت‏ برای برنامه‏ریزی،ارزیابی عملکرد و مقاصد کنترلی به‏کار برده می‏شود.برخلاف حسابداری مالی که متاثر از اصول‏ پذیرفته شده حسابداری است،حسابداری مدیریت‏ براساس نیاز و هدف به‏کارگیری آن در شرکت‏های مختلف، متفاوت است.
حسابداری زیست محیطی در زمینه حسابداری‏ مدیریت به استفاده مدیران از اطلاعات مربوط به هزینه‏ها و عملکرد زیست محیطی شرکت برای گرفتن هزاران تصمیم‏ تجاری اشاره دارد.
حسابداری مدیریت زیست محیطی،زیرمجموعه‏ای از حسابداری زیست محیطی است.این مفهوم به‏طور عام برای‏ فراهم کردن اطلاعات برای تصمیم‏گیری درون سازمانی‏ استفاده می‏شود،اگچه اطلاعات حاصل شده می‏تواند برای اهداف دیگری مانند گزارشگری برون سازمانی نیز به‏ کار رود.
اتحادیه بین‏المللی حسابداری،حسابداری مدیریت‏ زیست محیطی را به شرح زیر تعریف کرده است: “حسابداری مدیریت زیست محیطی به معنی مدیریت‏ زیست محیطی و عملکرد اقتصادی از طریق اجرا و توسعه‏ سیستم‏ها و روش‏های مناسب مربوط به زیست محیطی‏ است که ممکن است شامل گزارشگری و حسابرسی در بعضی از شرکت‏ها شود.حسابداری مدیریت زیست محیطی‏ معمولا شامل هزینه‏یابی چرخه عمر،ارزیابی سودها و برنامه‏های راهبردی برای مدیریت زیست محیطی می‏شود”.
حسابداری زیست محیطی در زمینه حسابداری‏ مدیریت،خدماتی را به مدیران واحد تجاری ارائه می‏کند. مدیریت می‏تواند در تعدادی از تصمیمات داخلی خود به‏ شرح زیر،از اطلاعات حاصل از حسابداری زیست محیطی‏ بهره‏مند شود:
طراحی محصول
طراحی فرایند تولید
ارزیابی عملکرد
سرمایه‏گذاری در دارایی‏های ثابت
کنترل هزینه‏ها
مدیریت ضایعات
هزینه‏های زیست محیطی
واژه بهایابی زیست محیطی،حداقل به دو جنبه مهم‏ اشاره دارد:
1-هزینه‏هایی که به‏طور مستقیم فعالیت‏های مالی شرکت را تحت تاثیر قرار می‏دهند.این هزینه‏ها،هزینه‏های‏ خصوصی،خاص شرکت یا داخلی نامیده می‏شوند.
2-هزینه‏های منحصربه‏فرد زیست محیطی که شرکت‏ها مسئول آنها نیستند و هیچ پیامد اقتصادی مستقیمی برای‏ فعالیت‏های مالی شرکت ندارند.این هزینه‏ها،هزینه‏های‏ اجتماعی نامیده می‏شوند.
در این مقاله هزینه‏های داخلی مورد بحث قرار می‏گیرند زیرا،این هزینه‏ها نوعا در شرکت‏هایی وجود دارند که از حسابداری زیست محیطی استفاده می‏کنند.
اگرچه بنگاه‏های انتفاعی هزینه‏هایی را تحت موضوع‏ زیست محیطی متحمل می‏شوند،اما ارائه تصویری از عملکرد زیست محیطی حاوی منافع حاصل از تحمل‏ هزینه‏های مزبور،با توجه به ساختار موجود حسابداری، دشوار است.به همین دلیل،بسیاری از بنگاه‏های انتفاعی‏ هزینه فعالیت زیست محیطی را بدون مقابله با منافع آن به‏ عنوان اقلام هزینه منظور کرده و در گزارشگری مالی به‏ گونه‏ای موثر آنها را افشا نمی‏کنند.افشای هزینه‏های‏ زیست محیطی در راستای حفظ ثروت سهامداران باعث‏ افزایش ارزش بنگاه اقتصادی می‏شود.اگرچه،منافع این‏ هزینه‏ها قابل ارزیابی به ریال نیست اما در عین‏حال،ایجاد تمایز در بنگاه اقتصادی به عنوان یک صنعت سبز را موجب‏ می‏شود و از طریق ایجاد محبوبیت اجتماعی،آثار مفید و موثری بر قیمت سهام این بنگاه‏ها خواهد داشت(کاظم‏زاده‏ ارسی،سال 1382).
شناسایی و تفسیر هزینه‏های زیست محیطی و ارتباط آنها با فرایند تولید محصولات و یا دارایی‏های شرکت برای‏ تصمیم‏های بهینه مدیریت مهم است.رسیدن به هدف‏هایی‏ مانند کاهش مخارج زیست محیطی،افزایش درآمد و بهبود عملکرد زیست محیطی شرکت مستلزم توجه خاص‏ مدیریت به هزینه‏های زیست محیطی جاری و آینده است.
چگونگی تعریف شرکت از هزینه‏های زیست محیطی،به‏ این موضوع بستگی دارد که می‏خواهد از این اطلاعات در چه زمینه‏ای(تسهیم هزینه‏ها،بودجه‏بندی سرمایه‏یی، طراحی محصول و فرآیند تولید و یا دیگر تصمیم‏های‏ مدیریتی)استفاده کند.همچنین،به میزان وسعت این‏ کاربرد نیز بستگی دارد.علاوه بر این،همواره به وضوح‏ مشخص نیست که یک هزینه،جزیی از هزینه‏های‏ زیست محیطی محسوب می‏شود و یا نه.
برخی از هزینه‏ها،تماما در حدود تعریف هزینه‏های‏ محیطی واقع می‏شوند.بنابراین،به عنوان هزینه‏ زیست محیطی شناسایی می‏شوند.اما،برخی دیگر از هزینه‏های ممکن است که تنها قسمتی از آنها جز هزینه‏های‏ زیست محیطی طبقه‏بندی شوند و قسمت دیگر جزء هزینه‏های زیست محیطی نباشند.این موضوع جزء هزینه‏های زیست محیطی محسوب می‏شود یا نه مهم نیست، بلکه هدف،به‏دست آوردن هزینه‏های زیست محیطی‏ مربوط و توجه به آنها در زمان مناسب است.راه‏های‏ مختلفی برای طبقه‏بندی هزینه‏ها وجود دارد.سیستم‏ حسابداری نوعا هزینه‏ها را به عناوین زیر طبقه‏بندی می‏کند:
1-مواد و دستمزد مستقیم
2-سربار کارخانه(هزینه‏های عملیاتی به استثنای مواد و دستمزد مستقیم)
3-توزیع و فروش
4-عمومی و اداری
5-تحقیق و توسعه
هزینه‏های زیست محیطی در شرکت‏های مختلف ممکن‏ است در یکی یا در همه این طبقه‏ها جای گیرند.برای این‏که‏ هزینه‏های زیست محیطی هنگام گرفتن تصمیم‏های مدیریتی‏ بهتر مدنظر قرار گیرند،آنها را به دو دسته تقسیم می‏کنند:
1-هزینه‏های زیست محیطی که به‏طور کلی و عمومی مورد توجه مدیریت قرار می‏گیرند و اصطلاحا به آنها هزینه‏های‏ مستقیم یا عادی گفته می‏شود.
2-هزینه‏های زیست محیطی که ممکن است(به دلیل تلقی آنها به عنوان هزینه‏های سربار و یا تحقیق و توسعه)،مبهم‏ باشند(به خاطر تسهیم نادرست آنها به مراکز هزینه)بد ارایه‏ شوند و یا به سادگی از آنها چشم‏پوشی شود،به این هزینه‏ها اصطلاحا هزینه‏های مخفی‏1،احتمالی‏2،و یا کمتر مشهود3گفته می‏شود.
نمونه‏های زیر از هزینه‏های زیست محیطی است که‏ می‏توانند از نگاه مدیران مخفی و پنهان بمانند از:
هزینه‏های زیست محیطی اولیه‏4:هزینه‏هایی هستند که‏ قبل از شروع فرایند تولید می‏توانند شامل هزینه‏های مربوط به‏ طراحی محصولات و فرآیندهای تولیدی که از نظر زیست محیطی بهتر باشند و یا ارزیابی گزینه‏های مربوط به‏ تجهیزات کنترل آلودگی و…باشند.تحلیل‏گران و مدیران در زمان تمرکز بر هزینه‏های مربوط به بهره‏برداری و اداره‏ سیستم و فرآیند تولید،با تلقی این هزینه‏ها به عنوان سربار و یا هزینه‏های تحقیق و توسعه به راحتی آنها را فراموش‏ می‏کنند.
هزینه‏های زیست محیطی قانونی‏5:هزینه‏هایی هستند که به خاطر پذیرفتن قوانین و مقررات دولتی مربوط به‏ زیست محیطی به شرکت تحمیل می‏شوند.
هزینه‏های زیست محیطی اختیاری‏6:هزینه‏هایی هستند که وقوع آنها در واحد اقتصادی به خاطر رعایت الزامات‏ قانونی زیست محیطی نیست،بلکه خود واحد اقتصادی‏ برای اصلاح زیست محیطی و یا افزایش اعتبار زیست محیطی شرکت در میان مشتریان،آنها را متحمل‏ می‏شود.
هزینه‏های زیست محیطی قانونی و اختیاری هنگام‏ بهره‏برداری و اداره فرآیند تولید و یا یک سری از تجهیزات‏ رخ می‏دهند.به دلیل این‏که اغلب شرکت‏ها به‏طور سنتی‏ هزینه‏های زیست محیطی قانونی و اختیاری را به عنوان‏ سربار تلقی می‏کنند در نتیجه،این هزینه‏ها معمولا هنگام‏ گرفتن تصمیمات تجاری و عملیاتی مورد توجه مناسب‏ مدیران و تحلیل‏گران قرار نمی‏گیرند.
هزینه‏های زیست محیطی
هزینه‏هایی که به خاطر رعایت قوانین و مقررات‏ زیست محیطی بر شرکت تحمیل می‏شوند،به‏طور مشخص‏ هزینه‏های زیست محیطی محسوب می‏شوند.هزینه‏های‏ دیگر مانند هزینه‏های شرکت برای اصلاح و بهبود کیفیت‏ محیط زیست،هزینه‏های مرتبط با تجهیزات کنترل آلودگی‏ محیط زیست،جرایم و مجازات‏های به علت عدم رعایت‏ قوانین و مقررات‏های زیست محیطی محافظت از محیط زیست،نیز به‏طور مسلم هزینه زیست محیطی‏ محسوب می‏شوند.سایر هزینه‏های محافظت از محیط زیست،نیز هزینه محیط زیست محسوب می‏شوند، حتی اگر این هزینه‏ها توسط قانون الزامی نشده باشند.
هزینه‏های دیگری نیز وجود دارد که تعیین این‏که این‏ هزینه‏ها جزء هزینه‏های ریست محیطی محسوب می‏شوند یا نه،مشکل است.برای نمونه،آیا باید هزینه نگهداری‏ تجهیزاتی که از اول به دلیل آلودگی کمتر زیست محیطی، انتخاب شده‏اند را به عنوان هزینه زیست محیطی در نظر گرفت؟آیا باید هزینه تلاش‏های انجام گرفته برای کنترل‏ زمان مجاز نگهداری مواد اولیه و ملزومات تولیدی در قفسه‏های انبار را به عنوان هزینه‏های زیست محیطی در نظر گرفت؟(اگر این مواد اولیه و ملزومات به دلیل تمام شدن‏ عمر مفید آنها فاسد و به عنوان ضایعات دور ریخته شوند باعث آلودگی محیط زیست می‏شوند).
موفقیت حسابداری زیست محیطی به طبقه‏بندی صحیح‏ کلیه هزینه‏های یک شرکت،بستگی ندارد.البته،هدف‏ حسابداری زیست محیطی تامین اطلاعات مربوط برای‏ کسانی است که به این اطلاعات نیاز دارند یا این‏که می‏توانند از این اطلاعات استفاده کنند.
برخی از شرکت‏ها برای طبقه‏بندی هزینه‏هایی که به‏طور قطع و یقین نمی‏توان گفت که هزینه زیست محیطی هستند یا نه،از روش‏های زیر استفاده می‏کنند:
یک قلم هزینه را برای یک هدف خاص به عنوان هزینه‏ زیست محیطی در نظر می‏گیرند،در حالی که همین هزینه را برای‏ یک هدف دیگر هزینه‏های زیست محیطی تلقی نمی‏کنند.
قسمتی از این هزینه و یا فعالیت را به عنوان هزینه‏ زیست محیطی در نظر می‏گیرند.
اگر شرکت تشخیص دهد که بیش از 50 درصد یک قلم‏ هزینه،هزینه زیست محیطی است،برای اهداف حسابداری‏ و مدیریتی کل آن هزینه را به عنوان هزینه زیست محیطی در نظر می‏گیرند.
شرکت‏ها در مورد این هزینه‏ها،آزادی عمل زیادی‏ دارند.آنها می‏توانند هدف و مقصود استفاده از حسابداری‏ محیط زیست را به عنوان مبنا قرار دهند و مشخص کنند که‏ چه هزینه‏هایی باید به عنوان هزینه زیست محیطی تعریف و چگونه باید طبقه‏بندی شوند.
چارچوب مناسب برای حسابداری زیست محیطی
حسابداری زیست محیطی،ابزار انعطاف‏پذیری است‏ که می‏تواند چارچوب‏های مختلفی را پوشش دهد و در مقیاس‏های مختلف هم مورد استفاده قرار گیرد.مقیاس و درجه حسابداری زیست محیطی به منابع،نیازها و اهداف‏ شرکت بستگی دارد.حسابداری زیست محیطی را می‏توان‏ در مقیاس‏ها مختلفی به شرح زیر به کار گرفت:
فرآیندهای تولیدی جداگانه و یا گروهی
سیستم تولیدی
محصول و یا خطوط تولید محصول
تجهیزات تولیدی
مقیاس حسابداری زیست محیطی از چارچوب و دامنه‏ کاربرد آن منتیج می‏شود.اولین سوال در مورد چارچوب و دامنه حسابداری زیست محیطی این است که آیا حسابداری‏ زیست محیطی هزینه‏های سنتی را به اندازه‏ای گسترش‏ می‏دهد تا شامل هزینه‏های مخفی نیز بشوند؟سوال دیگر این‏که آیا شرکت‏ها تنها هزینه‏های زیست محیطی را مورد توجه قرار می‏دهند که به‏طور مستقیم بر سود یا زیان آنها تاثیر می‏گذارد یا این‏که می‏خواهند هزینه‏های زیست محیطی قابل‏ محاسبه و ناشی از عالیت‏های خود(یعنی هزینه‏های‏ زیست محیطی اجتماعی)را نیز شناسایی کنند؟
بنابراین،چارچوب حسابداری زیست محیطی به انواع‏ هزینه‏های زیست محیطی اشاره می‏کند.اگر چارچوب‏ حسابداری زیست محیطی خیلی وسیع باشد،شناسایی و ارزیابی هزینه‏ها به عنوان هزینه‏های زیست محیطی برای‏ شرکت خیلی سخت می‏شود.این موضوع در نمایشگر 3 نشان داده شده است.
چه شرکت‏هایی می‏توانند حسابداری زیست محیطی را اجرا کنند؟
حسابداری زیست محیطی می‏تواند در شرکت‏های بزرگ‏ و کوچک،صنایع مختلف و همچنین در بخش‏های تولیدی و یا خدماتی به کار گرفته شود.حسابداری زیست محیطی را می‏توان در مقیاس‏های بزرگ و یا در مقیاس‏های کوچک‏تر، با روشی منظم و سیستماتیک یا براساس مبانی مورد نیاز به کار گرفت.شکل انتخاب حسابداری زیست محیطی توسط شرکت‏ها،اهداف و دلایل استفاده از آن را منعکس می‏کند.
در هر شرکتی حمایت مدیریت ارشد سازمان برای‏ موفقیت اجرای حسابداری زیست محیطی ضروری است‏ زیرا،حسابداری زیست محیطی ممکن است باعث ایجاد نگاهی تازه به هزینه‏های زیست محیطی،عملکرد و تصمیم‏های شرکت در این زمینه شود.تعهد مدیریت ارشد سازمان در اجرای حسابداری زیست محیطی باعث ایجاد انگیزه و نگرش مثبت در کارکنان برای پذیرش این نوع‏ حسابداری می‏شود.
شرکت‏ها برای اجرای حسابداری زیست محیطی باید تیم‏های عملیاتی شامل طراحان سیستم،شیمی‏دان‏ها مهندسان،مدیران تولید،اپراتورها،کارمنداه،دایره خرید و حسابداران(کسانی که احتمالا قبل از این با یکدیگر همکاری نداشته‏اند)را در کنار یکدیگر به کار گیرند زیرا، حسابداری زیست محیطی،موضوع قابل بحثی صرفا در حوزه حسابداری نیست و نیازمند گردآوری اطلاعاتی از تمام گروه‏های مزبور است.این افراد برای رسیدن به دیدگاه‏ و فهم مشترک در مورد حسابداری زیست محیطی و واقعیت‏ بخشیدن به این دیدگاه،نیازمند گفتگو با یکدیگر هستند.
شرکت‏های دارای سیستم رسمی مدیریت‏ زیست محیطی،ممکن است مایل باشند که به حسابداری‏ محیط زیست نیز رسمیت بخشند زیرا،این موضوع ابزار حمایتی‏ برای گرفتن تصمیم‏های منطقی در این شرکت‏هاست.
در بسیاری از شرکت‏هایی که اجرای سیستم‏های جدید تجاری را شروع کرده و یا در حال تجربه آن هستند، حسابداری زیست محیطی می‏تواند در هریک از روش‏های‏ زیر نقش ایفا کند:
هزینه‏یابی بر مبنای فعالیت
مدیریت بر مبنای فعالیت
مدیریت کیفیت جامع
مدیریت کیفیت جامع یا نگرش زیست محیطی
فرایند مهندسی مجدد و کاهش هزینه‏ها
همه روش‏های مزبور با حسابداری زیست محیطی‏ سازگارند و می‏توانند منبعی برای گردآوری اطلاعات‏ زیست‏محیطی برای گرفتن تصمیم‏های تجاری در این زمینه‏ محسوب شوند.شرکت‏های استفاده‏کننده از این سیستم‏ها ممکن‏ است بخواهند پذیرش صریح حسابداری زیست محیطی را به‏ عنوان بخشی از فعالیت‏های خود مدنظر قرار دهند.
شرکت‏های کوچک می‏توانند سیستم مدیریت‏ زیست محیطی رسمی نداشته باشند و یا از هیچکدام از روش‏های مزبور استفاده نکنند اما،ممکن است حسابداری‏ زیست محیطی موفقی را به اجرا درآورند.در شرکت‏های‏ بزرگ برای استفاده از این نوع حسابداری،تعهد و الزام‏ مدیریت و همچنین درگیر شدن تیم‏های عملیاتی در فرآیند حسابداری زیست محیطی ضروری است.
فرایند تسهیم هزینه در حسابداری زیست محیطی
یکی از مهم‏ترین وظایف حسابداری زیست محیطی‏ جلب توجه مدیران و سهامداران شرکت به هزینه‏های‏ زیست محیطی است.کسانی که ممکن است توانایی و صلاحیت شناسایی راه‏های کاهش و یا اجتناب از این هزینه‏ها را داشته و همزمان کیفیت محیط زیست را هم بهبود ببخشند.
انجام این کار مستلزم خارج کردن بعضی از هزینه‏های‏ زیست محیطی از حساب سربار و تسهیم آنها به حساب‏های‏ مناسب است.شرکت می‏تواند با تخصیص هزینه‏های‏ زیست محیطی به محصولات یا فرآیندهای تولیدی‏ ایجاکننده این هزینه‏ها،موجب شود تا مدیران بخش‏های‏ مختلف و کارگران عملیاتی راه‏های جلوگیری از آلودگی و کاهش هزینه‏های زیست محیطی را شناسایی و سودمندی‏ آنها را افزایش دهند.
در صورت تسهیم نادرست هزینه‏های سربار به‏ محصول،ممکن است سهم بیشتری از این هزینه‏ها داده‏ شود و در حالی که محصول دیگر سهم کمتری ببرد اگرچه‏ نقش آن در ایجاد هزینه‏های سربار بیشتر بوده است در نتیجه این تسهیم نادرست،هزینه‏یابی محصولات به صورت‏ ضعیف انجام شده و می‏تواند قیمت‏گذاری و سودآوری آنها را تحت تاثیر قرار دهد.حالت دیگر این است که می‏تواند برخی از هزینه‏های سربار اصلا در هزینه محصول و قیمت‏ فروش آن منعکس نشود.
در هر دو مورد گفته شده،مدیران اطلاعات صحیح در مورد هزینه‏های تولید محصول را دریافت نمی‏کنند.بنابراین، گزارش‏های داخلی حسابداری محرک‏های کافی برای پیدا کردن راه‏های کاهش این هزینه‏ها فراهم نمی‏کند.
جدا کردن هزینه‏های زیست محیطی(معمولا مخفی)از حساب‏های سربار و تخصیص آنها به محصولات یا فرآیندهای تولیدی محرک این هزینه‏ها،هزینه‏های مزبور را برای مدیران،مهندسان،طراحان تولید و دیگر افراد آشکار می‏سازد و این موضوع برای شرکت خیلی اهمیت دارد زیرا، می‏تواند به مدیران کمک کند تا کاهش هزینه‏های تولیدی و هزینه‏های زیست محیطی را هدف قرار دهند و در این زمینه‏ عملکرد شرکت را بهبود بخشند..
مراحل تسهیم هزینه‏های زیست محیطی به شرح زیر است:
1-تعیین مقیاس و چارچوب مناسب برای این هزینه‏ها.
2-مشخص کردن هزینه‏های زیست محیطی.
3-مشخص کردن مقدار این هزینه‏ها.
4-تسهیم هزینه‏های زیست محیطی به فرآیندها و محصولات محرک هزینه‏های مزبور.
طراحی محصولات یا فرآیندهای تولیدی بر مبنای‏ حسابداری زیست محیطی
طراحی محصول و یا فرآیندهای تولیدی به‏طور قابل‏ ملاحظه‏ای بر هزینه‏ها و عملکرد زیست محیطی شرکت تاثیر می‏گذارد.طراحی فرایند تولید مستلزم ایجاد توازن و هماهنگی بین هزینه‏ها،عملکرد شرکت،عوامل فرهنگی و قانونی و معیارهای زیست محیطی است.
بسیاری از شرکت‏ها با تدوین برنامه‏هایی مانند”طراحی‏ برای محیط”می‏خواهند در مراحل اولیه و هرچه زودتر ملاحظات زیست محیطی را در حساب‏های خود وارد کنند. برای انجام چنین کاری،طراحان و مهندسان تولید به‏ اطلاعات مربوط به هزینه‏ها و عملکرد زیست محیطی گزینه‏های مختلف طراحی محصولات و فرآیندهای تولیدی نیاز دارند.بنابراین،فراهم ساختن‏ اطلاعات مربوط به هزینه‏ها و عملکرد زیست محیطی‏ گزینه‏های مختلف پیش روی شرکت برای طراحان،می‏تواند فرآیند طراحی محصولات و یا فرآیندهای مناسب و سازگار با زیست محیطی را آسان کند.
نتیجه‏گیری
حسابداری زیست محیطی،ابزاری جامع و فراگیر برای‏ وارد کردن ملاحظات زیست محیطی در تصمیم‏گیری‏های‏ تجاری است.وارد کردن هزینه‏های زیست محیطی داخلی‏ در سیستم حسابداری،به شرکت‏ها کمک خواهد کرد تا تصمیماتی اتخاذ نمایند که علاوه بر افزایش سودآوری‏ بلند مدت،عملکرد زیست محیطی را نیز بهبود بخشیده و با معرفی خود به عنوان صنعت سبز به بازار سرمایه،موجبات‏ افزایش ثروت سهامداران را فراهم آورند.
پذیرش این نوع حسابداری می‏تواند شرکت را در وضعیت رقابتی مناسب با سایر شرکت‏ها قرار دهد که تنها حسابداری متداول و مرسوم را به کار می‏برند.
سیستم حسابداری زیست محیطی مبتنی بر اندیشه تحول‏ حسابداری کلاسیک و تکمیل آن است.در این راستا،باید هزینه‏های ناشی از آلودگی و رفع آن به عنوان تابعی از تولید یا خدمات،نیز در کنار سود و هزینه حاصل از خود کالاها و خدمات محاسبه شود.
سیستم مدیریت هزینه‏های زیست محیطی باید روشی‏ برای حسابداری تمام هزینه‏های زیست محیطی داشته باشد و هزینه‏های زیست محیطی اجتماعی و داخلی را با هم به‏ منظور تسهیم هزینه‏ها و طراحی محصولات و فرآیندهای‏ تولیدی و دیگر تصمیم‏های آتی شرکت به کار گیرد.
شرکت‏ها هرچند با مقیاس و چارچوب محدود و کوچک،می‏توانند به‏طور فزاینده‏ای در حسابداری‏ زیست محیطی پیشرفت کنند.شرکت‏ها می‏توانند ابتدا حسابدای زیست محیطی را در مورد آنها دارند و سپس به سمت‏ فعالیت‏هایی حرکت کنند که تعیین درآمد و هزینه‏ زیست محیطی آنها مشکل‏تر است.در جایی که برآورد هزینه‏های زیست محیطی داخلی شرکت مشکل است و یا مدیریت ارشد سازمان در مورد تعیین و ردیابی این هزینه‏ها حمایتی قابل توجه نمی‏کند،شاید بهتر باشد که این هزینه‏ها به صورت کیفی برآورد و ارزیابی شوند.

منابع و ماخذ
1-خوش طینت،محسن،1385″حسابداری زیست محیطی:ابزاری جدید برای فرهنگی پایدار”،حسابدار شماره 172.
2-کاظم‏زاده ارسی،نادر،”حسابداری محیط زیست‏”تدبیر،شماره 135.
نویسنده : سجادی، سید حسین و جلیلی، امیر

3-سایت http://sinahesabdar.blogfa.com

۰ تا کنون ثبت شده است
طراحی و کدنویسی : پارس تمز

Copyright © 2017 All rights Reserved

تمام حقوق مادی و معنوی و طرح قالب برای "ایرانی دیتا" محفوظ است و هر گونه کپی برداری خلاف قوانین می شود.